De cholesterol leugen

Cholesterol, de miljard dollar oplichting

Maagzuurremmers

Levend bloedanalyse

Humussubstanties

videolezing over humus

Fulvinezuur en Humuszuur bij Staart- en Manen Eczeem

De ziekte van Lyme bij honden

Buurvrouw en Buurman: Paddenstoelen

Shiitake: een Koninklijke paddenstoel

Smaak als therapie Voor uzelf of uw hond

Zomereczeem anders bekeken



 

 

Smaak als therapie Voor uzelf of uw hond

In de Traditionele Chinese Geneeskunde worden kruiden en voedingsmiddelen ingedeeld op basis van vijf smaken en de vier temperaturen. In dit artikel gaan we het hebben over de vijf smaken. Die zijn verbonden aan een bepaald Element en het bijhorende (yin) Orgaan:
• Water (Nier) – Zout
• Hout (Lever) – Zuur
• Vuur (Hart) – Bitter
• Aarde (Milt) – Zoet
• Metaal (Long) – Pittig/scherp

Bij het inzetten van kruiden of voeding als therapie speelt de smaak een essentiële rol. Het toevoegen van de natuurlijke smaak van een bepaald element stimuleert en versterkt het daarmee verbonden Orgaan(systeem). Denk aan het ‘4 uur Cup-a-Soup-momentje’. Als we op dat moment vermoeidheid ervaren, knappen we op als we wat zoute bouillon drinken. Onze nieren hebben dan namelijk extra energie nodig. De valkuil is dat we dan te veel zout nemen, waarmee we onze nieren juist extra belasten.

Om dezelfde reden hebben we na een warme maaltijd vaak behoefte aan zoet. Onze milt geeft dan namelijk aan dat hij een energietekort heeft om alles goed te kunnen verteren en vraagt om zoet. Maar dan moeten we wel natuurlijke suikers nemen en ook weer niet te veel. Anders krijgen we hetzelfde verhaal: de milt wordt juist te veel belast, waardoor de vertering alleen maar moeilijker gaat. Bij een goed uitgebalanceerd dieet zorg je ervoor dat elke maaltijd iets van alle vijf de elementen bevat. Waar het lichaam het meest van nodig heeft, is bij de bereiding van het eten dan het hoofdingrediënt.

Overigens hebben sommige kruiden/voedingsmiddelen meerdere smaken. Vandaar dat je ze in meerdere categorieën tegen zult komen.


Zoute Nier
Ik zei eerder al dat de vijf smaken verbonden zijn met bepaalde elementen. Zo is Zout verbonden met het element Water. De organen die hierbij horen zijn de Nier (yin) en de Blaas (yang). Als orgaansysteem horen hier ook de urineblaas en de bijnieren bij. De zoute smaak is energetisch koud en heeft een bevochtigende en verzachtende werking (denk aan zout strooien bij sneeuw en ijs). Zoute kruiden kunnen worden gebruikt bij aandoeningen als gezwollen lymfeklieren, cysten en knobbeltjes en bij constipatie. Te veel stress kan een aandoening veroorzaken die bekend staat als bijnieruitputting. Een verlangen naar zout kan een teken zijn dat de bijnieren worden uitgeput. Een teveel aan zout in de voeding kan vocht vasthouden en een verhoogde bloeddruk veroorzaken.

Alle soorten zeewier zijn zout, en kruiden met een hoog gehalte aan mineralen, zoals brandnetels en weegbree, worden ook als zoute smaak beschouwd.
Voorbeelden van Chinese kruiden met een zoute smaak zijn Hai Dai (brown algae) en Mu Li (oyster shell).
Vleessoorten die een zoute smaak hebben zijn Hert, Varken en Eend (de laatste wordt ook wel als neutraal beschouwd).
Vissoorten en schelpdieren die een zoute smaak hebben zijn Ansjovis, Krab, Inktvis, Kreeft, Mosselen, Oester, Sardine, Haai.


Zure Lever
Zuur valt onder het element Hout. De organen die hierbij horen zijn de Lever (yin) en de Galblaas (yang). Energetisch gezien is zuur verfrissend, droog en heeft het een samentrekkende werking. Zuur droogt en verstevigt de weefsels. Zure kruiden kunnen worden gebruikt om overmatig vochtverlies door transpiratie, frequent urineren of diarree te voorkomen.

Voorbeelden van zure voeding zijn bramen, frambozen, sinaasappelschil, citroenen en grandberries. Appelazijn valt ook in de zure categorie. Multifunctioneel en zeer breed inzetbaar!
Voorbeelden van Chinese kruiden met een zure smaak zijn Chi Shao (rode pioen wortel) en Wu Wei Zi (shisandra fruit).
Vlees met een zure smaak is Fazant.
Vis met een zure smaak is Forel.


Bittere Hart
Bitter valt onder het element Vuur. De organen die hierbij horen zijn het Hart en de Dunne darm. De bittere smaak heeft een droge en koele energie. Het heeft een samentrekkende en een neergaande beweging. Daarbij heeft het een ontgiftende werking. De bittere smaak stimuleert de productie van gal. Door de drogende werking kunnen bittere kruiden worden gebruikt bij overtollig vocht of diarree en bij abcessen van de huid.

Bittere kruiden zijn paardenbloemwortel, gentiaan, artisjokblad en curcuma.
Voorbeelden van Chinese kruiden met een bittere smaak zijn Huang Lian (coptis rhizome) en ook Chi Shao (red peony root).
Vlees en vis met een specifiek bittere smaak zijn er eigenlijk niet. Wel zou je runderlever of varkenslever in kunnen zetten. Die hebben wel een bittere smaak. Let hierbij wel goed op kwaliteit en hoeveelheid! De voorkeur gaat uit naar het gebruik van kruiden.


Zoete Milt
Zoet is verbonden met het element Aarde. De organen die hierbij horen zijn de Milt (yin) en de Maag (yang). Ook kun je hier de Dikke darm bij rekenen, omdat in de TCM de eigenschappen van de Dikke darm worden toegeschreven aan de Milt. Zoet kun je opsplitsen in twee groepen. De eerste groep is de groep van de enkelvoudige suikers. Die bezitten geen voedingswaarde. We kennen ze onder de naam ‘snelle’ suikers. Ze laten de suikerspiegel snel stijgen, maar ook weer snel dalen, wat kan leiden tot vermoeidheid. De tweede groep is de groep van de complexe ofwel samengestelde koolhydraten. Deze zorgen voor een traag stijgende suikerspiegel en hebben een voedende en versterkende werking op de Milt en de Maag.

Zoetigheden die voeden zijn kaneel, dadels, vijgen en zoethout.
Voorbeelden van Chinese kruiden met een zoete smaak zijn Ren Shen (ginseng root), Huang Qi (astragalus root).
Vlees met een zoete smaak die Milt en Maag ondersteunen zijn o.a. Kip, Eend, Varken, Kalkoen, Rund.
Voor de vis zijn dat o.a.: Ansjovis, Krab, Zalm, Sardines, Tonijn en Witvis.


Pittige Long
Pittig, scherp, prikkelend is verbonden met het element Metaal. De organen die hierbij horen zijn de Long (yin) en de Dikke darm (yang). De pittige smaak is energetisch warm. Het heeft een stimulerende werking op de spijsvertering en het bevordert de circulatie van Bloed (yin) en Qi (yang), de vitale energie. Scherpe/pittige kruiden warmen het lichaam op. Ze hebben de kracht de poriën te openen. Om die reden worden pittige kruiden ingezet om transpiratie te stimuleren bij beginverschijnselen van externe pathogene factoren. Dit is bij honden wat lastiger te gebruiken, omdat zij alleen kunnen zweten via de tong en de voetzooltjes. Pittige kruiden worden ook ingezet bij reumatische aandoeningen om het lichaam van binnenuit te verwarmen.

Scherpe kruiden zijn o.a. zwarte peper, cayennepeper, gember, kardemom en knoflook. Voorbeelden van Chinese kruiden met een scherpe smaak zijn Bo He (field mint, mentha), Zhi Fu Zi (aconite) .
Vlees en vis met een specifiek pittige/scherpe smaak bestaan eigenlijk niet.

 

 

 

Privacybeleid | KvK: 05074633 | BTW: NL1724.92.981.B01 | VBAG licentienr: 2.050808A | RBCZ: 911813R